Venbey Yatırım Araştırma Uzmanı

18 Kasım 2013 Pazartesi

Enflasyon ve Türkiye

Hepimizin bildiği gibi sokakta, pazarda, markette vatandaşlarımız bir malın fiyatı arttığı zaman gene enflasyon arttı şeklinde yorumlarlar. Hatta yüksek eğitim almış vatandaşlar bile bir malın fiyatındaki ani artışı enflasyonda meydana gelen bir haretlenme diye aralarında konuşurlar. Öncelikle enflasyonun doğru tanımı fiyatlar seviyesindeki artıştır. Peki, vatandaşa göre bir malın fiyatı artıyor fakat enflasyon değişmiyor. Hatta bir çok ürünün fiyatı artıyor enflasyon gene değişmiyor. Bir malın fiyatının bir kez artması o malın enflasyon olarak algılanamaz. Enflasyon artışında bir malda fiyatın sürekli artıyor olması lazımdır. Örnek olarak ekmek fiyatlarında bir seferlik bir fiyat sıçraması yaşanabilir ve ekonomide bir seferlik bir fiyat artışı olabilir. Sonra ekonomide fiyatlar bu çıktığı düzeyde kalıp herhangi bir değişme olmuyorsa, ekonomi yeni duruma uyum sağlamıştır. Yani ekmek fiyatları ekonomiyi etkilememektedir. Ekmekte yaşanan bu fiyat artışı enflasyon sayılmaz. Temel olarak enflasyona 2 şekilde bakarız: Üretici fiyatları Endeksi ve Tüketici fiyatları endeksi. Enflasyonu belirlemek için TÜİK araştırmalar yapar. Bu araştırmalarında ilk olarak satış fiyatları üreticilerden toplanan bilgiye dayanan araştırmadır. Diğeri ise malların tüketiciye fiyatları esas alınıp (TÜFE) yapılan araştırmadır. Genel olarak vatandaş TÜFE’ye odaklanır. Çünkü satıcılar bir fiyatta artışla karşılaşıyorlarsa bu vatandaşa daha sonraki aylarda yansıtılır. ÜFE endeksi TÜFE’yi tahmin etmede kullanılan önemli bir endekstir. Söylediğimiz gibi TÜİK enflasyonu ölçmek için araştırmalar yapar. Bu araştırma yöntemi ise anket şeklinde hane halkı dolaşılır ne tüketip me harcama yaptıkları sorulur. Ortaya çıkan sonuca göre ise TÜİK bir sepet oluşturur. Bu sepetin içinde yiyecek içecek gibi mallar saptanıyor. Anketten çıkan en çok kullanılan mallar bütçe ağırlıklarına göre sıralanıyor. Önemli bir noktaya değinmek istiyorum, endeksin başlangıç değeri 100’dür. Eğer bu endeks 140 olursa bir yılda ekonomide yüzde 40 enflasyon yaşanmış diye yorumlanır. Ekmek örneğini tekrar ele almak istiyorum ekmeğin fiyatı artmış ancak ekmeye paralel şekilde benzeyen başka bir malın fiyatı düşmüş. Ancak ikiside aynı fiyatta artış ve azalış yaşamışsa TÜFE’de bir artış olmamıştır. Enflasyonu kısa ve öz olarak anlatmaya çalıştım. Umarım anlaşılmıştır. Türkiye’de yaşanan son enflasyon durumu hakkında bilgi vermek istiyorum. Üçüncü çeyrekte enflasyon oranı beklenenin üzerinde gelerek yüzde 7.9 oranında açıklandı. Bu artışa en büyük neden ise Türk lirasının diğer para birimleri karşısından değer kaybetmesinden kaynaklandı. TL’nin değer kaybetmesi işlenmiş gıda fiyatlarının artmasına neden oldu ve buda enflasyonu arttırdı. Son olarak merkez bankası politikalarını yaparken enflasyona çözüm bulmaya çalışır. TCMM hedefi ise 2014 yılında enflasyonu yüzde 5’e düşürmek ve bunun için sıkı ekonomi politikaları uyguluyorlar. Önemli bir noktaya değinmek istiyorum Merkez bankası bazı malların fiyat istikrarını düzenlemede müdahalede bulunamaz, buna petrol örneği verebiliriz. Bu yüzden Merkez bankası ayrı endeksler oluşturur. Bu oluşturduğu endekslerde kendi para politikalarının çalışıp çalışmadığını analiz eder. Bu endeksler genelde petrol gibi merkez bankasının müdahale edemediği mallardan arındırılmış olur. Son olarak söylemek istediğim Enflasyon artışında yada artış beklentilerinde, USDTL vadelide yada spotta sell pozisyona girilip. USDTL paritesinin geri çekilmelerinden avantajlar sağlanabilir.  

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme